Asbest is een natuurlijk, kankerverwekkend mineraal dat bestaat uit microscopisch kleine vezels en tot 2001 verwerkt werd in dakplaten, isolatiemateriaal, vloerbedekking, leidingen en meer dan 3.000 andere bouwmaterialen. Zodra asbestvezels vrijkomen en worden ingeademd, kunnen ze leiden tot longkanker, asbestose en mesothelioom. In gebouwen van vóór 2001 is asbest nog steeds aanwezig en daarom is een asbestattest verplicht bij verkoop of schenking.
Wat is asbest precies?
Asbest is de verzamelnaam voor een groep silicaatmineralen die van nature voorkomen als vezelbundels. De vezels zijn brandwerend, sterk en goedkoop te verwerken, waardoor asbest decennialang in de bouwindustrie werd gebruikt. Er zijn zes erkende soorten, onderverdeeld in twee hoofdgroepen.
Serpentijn asbestvezels
Chrysotiel (witte asbest) behoort tot deze groep. Het is de meest gebruikte asbestsoort en is terug te vinden in golfplaten, leidingen en dakbedekking.
Amfibool asbestvezels
Tot deze groep behoren crocidoliet (blauwe asbest), amosiet (bruine asbest), anthophylliet (geel), tremoliet (grijs) en actinoliet (groen). Amfiboolasbest geldt als gevaarlijker omdat de vezels dunner, harder en moeilijker af te breken zijn in het lichaam.
Waarom werd asbest gebruikt in de bouw?
Asbest was populair vanwege zijn unieke combinatie van eigenschappen: brandwerendheid, geluidsdemping, elektrische isolatie, corrosiebestendigheid en een lage kostprijs. Asbest werd na 1950 massaal verwerkt in meer dan 3.000 toepassingen. Pas toen de gezondheidsrisico's onomstotelijk werden aangetoond, daalde het gebruik.
Wanneer werd asbest verboden in België?
Hieronder een beknopt overzicht van de Belgische asbesttijdlijn:
- 1870: Begin van grootschalig asbestgebruik
- 1924: Eerste vastgestelde asbestgerelateerde longproblemen
- 1953: Asbestose erkend als beroepsziekte in België
- 1970-1985: Piekgebruik van asbest na de brand van het Innovation-warenhuis in Brussel (1967)
- 1995: Verplichting voor werkgevers om een asbestinventaris te hebben
- 2001: Koninklijk besluit verbiedt de productie, het gebruik en de invoer van asbest in België
- 2005: Volledig verbod op asbest in de Europese Unie
- 2022: Asbestattest verplicht bij overdracht van gebouwen van vóór 2001 in Vlaanderen
Wat is het verschil tussen hechtgebonden en losgebonden asbest?
Niet alle asbest is even gevaarlijk. Het risico hangt sterk af van de bindingswijze van de vezels.
Hechtgebonden asbest
Bij hechtgebonden asbest zijn de vezels stevig verwerkt in een bindmiddel zoals cement, bitumen of kunststof. Zolang het materiaal intact is en niet bewerkt wordt, is het gezondheidsrisico beperkt. Voorbeelden zijn asbestcementgolfplaten, asbestcementleidingen en bepaalde vloertegels.
Losgebonden asbest
Bij losgebonden asbest zijn de vezels niet stevig gebonden en kunnen ze bij de kleinste verstoring vrijkomen. De concentratie asbestvezels in dit type is doorgaans hoog, soms meer dan 20%. Voorbeelden zijn gespoten asbestisolatie op leidingen en staalconstructies en thermische asbesthoudende gipsisolatie. Dit type vormt het grootste gezondheidsrisico.
Toepassingen van asbest in Belgische woningen
Asbest werd in Belgische woningen van vóór 2001 teruggevonden in de volgende materialen en onderdelen: dakbedekking en golfplaten, leidingen en buizen, vloerzeil en vloertegels inclusief de zwarte tegellijm, buitengevelplaten, ingeblazen of gespoten isolatie op balken en leidingen, glasalplaten in raamkozijnen, bloembakken in asbestcement en brandwerende tegels rond haarden en kachels.
Wanneer is een asbestattest verplicht?
Sinds 23 november 2022 is een asbestattest verplicht bij de verkoop of schenking van elk gebouw in Vlaanderen met een bouwjaar van vóór 2001. Het attest wordt opgemaakt door een OVAM-gecertificeerde asbestdeskundige en is 10 jaar geldig. Vastgoed Checker levert het attest binnen 7 werkdagen na het plaatsbezoek.
Vraag vandaag nog een offerte aan via onze online aanvraagpagina of lees meer op onze asbestattest-pagina.
Moet er ook een asbestinventaris zijn voor een werkgever?
Ja. Elke werkgever in België is wettelijk verplicht een asbestinventaris te laten opmaken voor de gebouwen waar werknemers aanwezig zijn, ongeacht het bouwjaar. Dit is verankerd in de Codex Welzijn op het Werk. De inventaris moet altijd up-to-date zijn en beschikbaar voor preventiediensten en aannemers.