Asbest is een intrigerend, maar gevaarlijk, kankerverwekkend mineraal dat ooit wijdverspreid werd gebruikt vanwege zijn unieke eigenschappen. We leren je alles over asbest: wat het is, hoe je het kunt herkennen, wat het asbestattest inhoudt, en hoe je het veilig kan -laten- verwijderen.
Wat is asbest?
Asbest is een natuurlijk mineraal dat uit microscopisch kleine vezels bestaat en wereldwijd wordt gewonnen, met voornaamste bronnen in Zuid-Amerika en Rusland. Het mineraal heeft diverse toepassingen gehad vanwege zijn unieke eigenschappen, waaronder hittebestendigheid en duurzaamheid.
Er zijn echter twee hoofdgroepen van asbestvezels die belangrijk zijn om te begrijpen:
serpentijn asbestvezels en amfibool asbestvezels.
Serpentijn asbestvezels
- Chrysotiel (Witte Asbest)
Amfibool asbestvezels
- Crocidoliet (Blauwe Asbest)
- Amosiet (Bruine Asbest)
- Anthophylliet (Geel)
- Tremoliet (Grijs)
- Actinoliet (Groen)
Toepassingen van Asbest
Asbest heeft een rijke geschiedenis van toepassingen, vooral na 1950 in België en Nederland. Enkele bekende toepassingen zijn:
- Asbestcement: Gebruikt in golfplaten, bouwmateriaal en waterleidingen.
- Asbesttextiel: Inclusief brandweerpakken en gordijnen.
- Asbestpapier/karton: Vaak gebruikt in vloerbedekking en plaatmateriaal.
- Asbest-remvoeringen: Te vinden in auto’s, vrachtwagens, bussen en treinen.
- Asbestisolatie: Gebruikt in ovens, ketels, leidingen en schepen.
- Asbesthoudende pakkingen: Vooral in de industrie en verwarmingstoepassingen.
Verschillende soorten asbest
Niet alle asbestvezels zijn gelijk. Sommige zijn hechtgebonden, terwijl andere losgebonden zijn. Dit heeft verschillende gevolgen voor de gezondheid.
Hechtgebonden asbest
Hechtgebonden asbestvezels zijn gebonden met materialen zoals cement, bitumen, kunststof of lijm. Ze vormen doorgaans minder risico, tenzij ze worden bewerkt.
Losgebonden asbest
Losgebonden asbestvezels zitten niet stevig vast en hebben hogere concentraties asbestvezels. Ze zijn gevoeliger voor beschadiging, waardoor er sneller vezels vrijkomen.
Waarom werd asbest gebruikt?
Asbest werd vroeger beschouwd als een wondermateriaal vanwege zijn veelzijdigheid, geluidsisolatie en brandwerende eigenschappen. Het werd gebruikt in een breed scala aan producten, maar later werden de gezondheidsrisico’s duidelijk. Inmiddels zijn er meer dan 3000 toepassingen bekend waarin asbest werd verwerkt.
De opkomst en Val van Asbest in België
De asbestindustrie kende in België een hoogtepunt, maar naarmate de gezondheidsrisico’s duidelijk werden, nam het gebruik ervan af. Hier is een beknopte tijdlijn:
- 1870: Begin van grootschalig asbestgebruik.*
- 1914: Gebruik asbest in gasmaskers W01
- 1945: Massaproductie van goedkope en brandwerende bouwmaterialen
- 1924: Eerste bewustzijn van asbestgerelateerde longproblemen.*
- 1953: Asbestose toegevoegd aan Belgische lijst van beroepsziekten.*
- 1970-1985: Piektijd voor asbestgebruik na de brand in Brussel.*
- 1995: Iedere werkgever dient verplicht over een asbestinventaris te beschikken
- 2001: Koninklijk besluit tot beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten (asbest)
- 2005: Verbod op asbest in de hele Europese Unie.*
- 2022: Verplichting asbestattest bij overdracht onroerend goed met bouwjaar voor 2001
